Szukasz psychologa w Katowicach? Nasza poradnia i gabinet zagwarantuje Ci pomoc!

NIECO REFLEKSJI NAD WSPÓŁCZESNĄ TEORIĄ OSOBOWOŚCI CZ. II

Z tą potrzebą lepszego opanowania metodologii wiąże się konieczność dokładniejszego odróżnienia efektownego stylu literackiego od użytecznego teoretyzowania. Z punktu widzenia czytelnika jest oczywiste, że im bardziej przekonująco i w sposób bardziej literacki potrafi dany teoretyk przedstawić swój system, tym lepiej. Powinno być jednak równie oczywiste, że elegancki sposób prezentacji nie świadczy bynajmniej o tym, że dana teoria okaże się narzędziem użytecznym pod względem empirycznym. Obecnie wielu psychologów zdaje się oceniać teorię w zależności od tego, jak przekonująco przedstawia ją jej twórca. Aczkolwiek żywy i efektowny styl przyczynia się znacznie do wzbudzenia zainteresowania teorią, to jednak ocena jej przydatności powinna się opierać na zupełnie innych podstawach. Rzecz w tym, że miarą wartości teorii powinna być ich użyteczność badawcza, a nie kunszt literacki ich twórców.

Teorii osobowości i badaniom nad osobowością potrzebny jest zarówno większy radykalizm, jak i konserwatyzm. Można by wyrazić to inaczej -jako potrzebę bardziej twórczej wyobraźni i zarazem bardziej krytycznej oceny. Aby osiągnąć sukces, teoretyk musi ukształtować w sobie beznamiętną gotowość do radykalnego pogwałcenia powszechnie przyjmowanych założeń dotyczących zachowania. Powinien on, w możliwie największym stopniu, umieć uwolnić się od stereotypowych poglądów na naturę zachowania. Wykazawszy swą zdolność do stworzenia czegoś nowego, to jest teorii nie uzależnionej sztywno od istniejących koncepcji zachowania, teoretyk powinien następnie wykazać nieugięty konserwatyzm przy rozwijaniu, formalizowa- niu i stosowaniu tego punktu widzenia, a także przy testowaniu wynikających z niego konsekwencji. Innymi słowy: teoretycy powinni być skłonni do łamania konwencji, skoro jednak ustanowią nowy zbiór konwencji, to powinni być gotowi do wyczerpującego zbadania ich implikacji. Nie jest możliwe sprawdzanie konsekwencji danej teorii, jeśli teoretyk nie jest skłonny reprezentować tego samego stanowiska przez czas wystarczająco długi, by zostały ustanowione i sprawdzone procedury weryfikacyjne. Nie oznacza to, że powinien trzymać się uporczywie swych koncepcji, pomimo sprzecznych z nimi danych empirycznych. Chodzi o to, że zmiany w teorii powinny być wprowadzane pod wpływem kontrolowanego empirycznego materiału dowodowego, a nie kaprysu lub przelotnej obserwacji. Jest bardzo ważne, aby teoretyk i jego (lub jej) zwolennicy poświęcili się badaniom empirycznym, zamiast zajmować się słownymi sporami czy polemikami. Nie ma większego znaczenia to, który teoretyk osobowości jest najsprawniejszym szermierzem w utarczkach słownych, natomiast decydujące znaczenie ma to, która teoria osobowości jest najbardziej użyteczna pod względem generowania ważnych i sprawdzalnych konsekwencji empirycznych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.