Szukasz psychologa w Katowicach? Nasza poradnia i gabinet zagwarantuje Ci pomoc!

Poglądy teoretyków osobowości na zachowanie

Już najwyższy czas, aby teoretyk osobowości został zwolniony z obowiązku usprawiedliwiania sformułowań teoretycznych, które odbiegają od normatywnych czy ogólnie przyjętych poglądów na zachowanie. Aż nazbyt często spotykamy się z faktem, że dana teoria jest krytykowana za nadmierne podkreślanie negatywnych aspektów zachowania lub zbyt duży nacisk na doniosłe znaczenie motywów seksualnych. Wprawdzie „zdroworozsądkowy” pogląd na zachowanie uznaje, że ludzie mają zarówno złe, jak i dobre cechy, a oprócz motywów seksualnych także inne motywy, jednakże nic z tego nie wynika, jeśli chodzi o konstruowanie teorii zachowania. Jak podkreśliliśmy wyżej, teoretyk ma całkowitą swobodę odchodzenia od ogólnie przyjętych, stereotypowych poglądów na zachowanie i wymaga się od niego tylko tego, aby jego twierdzenia dotyczące zachowania były empirycznie użyteczne. Zagadnienie, czy te twierdzenia podobają się przeciętnemu człowiekowi czy też obrażają go, nie ma żadnego znaczenia. Jest zupełnie możliwe, że najbardziej owocne teorie zachowania okażą się ostatecznie wysoce gorszące dla przeciętnego członka naszego społeczeństwa.

Równie możliwe jest też sprawdzenie się przeciwnego przewidywania. Nie twierdzimy tu, że teoretycy muszą odrzucać powszechnie przyjęte poglądy na zachowanie ani że muszą je akceptować. Mają oni swobodę postąpienia w ten lub inny sposób. Ich stanowisko wobec tych poglądów jest neutralne i mogą przyjąć je lub odrzucić według swego życzenia, przy czym ocena ich decyzji opiera się na kryteriach nie mających nic wspólnego z normatywną „słusznością” lub „niesłusznością” ich teorii. Wiele innych, często spotykanych zarzutów wobec różnych teorii ma status równie wątpliwy. Tak więc zarzuty, że dana teoria jest zbyt molekularna, zbyt racjonalna lub zbyt mechanistyczna, odzwierciedlają po prostu poglądy na zachowanie, uznawane przez poszczególnych krytyków. Uwagi takie są bardziej przydatne do określenia stanowiska krytyka niż do oceny teorii. W ostatecznym rozrachunku jedyną skuteczną krytyką istniejącej teorii jest alternatywna teoria, która funkcjonuje lepiej. Jeśli ktoś mówi, że dana teoria jest zbyt molekularna, to pozostaje mu wykazać, że alternatywna teoria posługująca się większymi jednostkami analizy potrafi dokonać tego wszystkiego, co pierwsza teoria, i jeszcze czegoś ponadto.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.