Szukasz psychologa w Katowicach? Nasza poradnia i gabinet zagwarantuje Ci pomoc!

Psychologia Czelpanowa

Lata dwudzieste, zwłaszcza okres 1921 -1925, przynoszą ostrą i ostateczną rozprawę z idealistyczną psychologią Czelpanowa, zajmującego nadal (do końca 1923 r.) stanowisko dyrektora Instytutu Psychologii. W krytyce tej i walce o nowe, materialistyczne oblicze psychologii przewodzą: P. P. Błoński i K. N. Korniłow, skupiając wokół siebie wielu młodych uczonych, wśród których specjalną rolę dla przekształcenia i późniejszego rozwoju psychologii dziecka odegrał L. S. Wygotski.

P. P. Błoński (1884-1941) w dwóch pracach z tego okresu132 surowo krytykował psychologię tradycyjną i jej nieprzydatność dla zrozumienia człowieka oraz kierowania jego postępowaniem. Uważał, że naukowa psychologia materialistyczna powinna być nauką biologiczną, a zarazem społeczną: głosił słuszny pogląd o społeczno-ekonomicznych podstawach ludzkiego zachowania, jeden z pierwszych mówił o psychologii klasowej. Zgodnie z tezami materializmu dialektycznego zwrócił uwagę na konieczność badania psychiki w jej rozwoju, w aspekcie genetyezno-porów- nawczym. Jakkolwiek w niektórych sprawach poglądy Błońskiego znajdowały się wyraźnie pód wpływem behawioryzmu, to jednak ogólnie biorąc zarówno jego krytyka idealistycznej psychologii, jak i postulaty na temat zasad budowy nowej psychologii odegrały w owym czasie doniosłą rolę (por. A. A. Smirnow, 1967: A. W. Pietrowski, 1967).

Naukową bezpodstawność introspekcyjnej psychologii Czelpanowa i jego zwolenników wykazywał jeszcze ostrzej K. -N. Korniłow (1878 – 1957) w swej „reaktologii”, a zwłaszcza w swym referacie na I Wszechrosyjskim Zjeździe Neuropsychologii (styczeń 1923 r.)13. W książce o „reaktologii”, opartej na bogatym materiale eksperymentalnym, autor zrywa całkowicie z idealizmem Czelpanowa (którego był uczniem i współpracownikiem), przeciwstawiając mu stanowisko materialistyczne. Był to jednak materializm mechanistyczny, zbliżony do refleksologii Biechtie- riewa: nie mogła się więc udać podjęta przez Korniłowa próba kompromisowego godzenia materializmu z rzekomo marksistowską koncepcją świadomości. Toteż reaktologia spotkała się na początku lat trzydziestych z ostrą krytyką materialistów, tak jak w latach dwudziestych refleksolo- gia Biechtieriewa, którą krytykował także sam Korniłow1M. Czynił to jednak nie tyle na podstawie fałszywych uogólnień teoretycznych swej reaktologii, ile opierając się na zasadach materializmu dialektycznego i płynących z nich dezyderatów pod adresem psychologii. Sformułował je jasno, jakkolwiek jeszcze w sposób niepełny, w swym wymienionym wyżej wystąpieniu na Zjeździe Neuropsyćhologii w 1923 r. i w dalszych artykułach programowych. Postulował więc monistyczne ujmowanie przedmiotu psychologii, w przeciwieństwie do dualizmu ducha i materii psychologii idealistycznej: marksistowskie rozumienie psychiki jako właściwości wysoko zorganizowanej materii oraz jej podstawowej funkcji – odzwierciedlenia świata obiektywnego. Podkreślał, podobnie jak Błoński, społeczny charakter psychiki i jej aktywny udział w zmienianiu rzeczywistości. Żądał też stosowania eksperymentalnych, obiektywnych metod badania i całkowitego podporządkowania im introspekcji, jako metody pomocniczej, czysto opisowej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.