Typy potrzeb – kontynuacja

Po czwarte, istnieją potrzeby proaktywne (proactive needs) i potrzeby reaktywne (reactive needs). Potrzeba proaktywna jest w głównej mierze zdeterminowana wewnętrznie, jest potrzebą, która „uruchamia się samorzutnie” pod wpływem czegoś, co istnieje w danej osobie, a nie w środowisku. Natomiast potrzeby reaktywne są wzbudzane w odpowiedzi na pewne zdarzenie zewnętrzne. Jest to rozróżnienie podobne w dużym stopniu do różnicy między reakcją wywołaną przez właściwy bodziec a reakcją występującą pod nieobecność jakiejkolwiek istotnej zmiany bodźcowej. Murray stosuje te pojęcia także przy opisywaniu interakcji między dwiema lub więcej osobami, gdzie zwykle jedną z tych osób można nazwać „osobą działającą proaktywnie” (proactor – inicjuje interakcję, zadaje pytania, w ogóle dostarcza bodźca, na który druga osoba musi reagować), drugą zaś – „osobą działającą reaktywnie” (reactor – reaguje na bodźce dostarczone przez osobę działającą proaktywnie).

Po piąte, rozróżnia się potrzeby aktywności (process activity), potrzeby formy (modal needs) i potrzeby skoncentrowane na wyniku (effect needs). Psychologowie amerykańscy, którzy zwykli przywiązywać największą wagę do funkcjonalności i użyteczności, zawsze kładli nacisk na potrzeby skoncentrowane na wyniku – potrzeby prowadzące do jakiegoś pożądanego stanu lub wyniku końcowego. Murray jednak podkreśla, że równie doniosłe są potrzeby formy – tendencje do wykonywania pewnych czynności dla nich samych. Przypadkowe, nie skoordynowane, niefunkcjonalne wykonywanie czynności związanych z różnymi procesami (takimi jak widzenie, słyszenie, myślenie, mowa), które występuje od urodzenia, jest przejawem potrzeby aktywności. Jest to „czysta przyjemność funkcjonowania”, działanie dla z reguły zbiorem pojęć reprezentujących konflikt między ważnymi potrzebami. U każdej z osób badanych oceniano więc zwykle intensywność konfliktu w pewnych kluczowych dziedzinach, na przykład autonomia a uległość, osiągnięcia a przyjemność.

W pewnych okolicznościach jeden kierunek działania może doprowadzić do zaspokojenia wielu potrzeb. Gdy różne potrzeby prowadzą do tego samego zachowania, Murray mówi o fuzji potrzeb. Inny ważny rodzaj relacji między potrzebami wyraża pojęcie potrzeby pomocniczej (subsidiary need). Jest to potrzeba, która służy innej potrzebie, na przykład jednostka może przejawiać potrzebę agresji, co jednak ma jedynie ułatwić zaspokojenie potrzeby nabywania. W każdym wypadku, gdy działanie jednej potrzeby służy jedynie zaspokojeniu drugiej, mówimy o tej pierwszej potrzebie jako o pomocniczej względem drugiej. Śledzenie łańcuchów potrzeb, z których każda jest pomocnicza względem innej, może być bardzo pomocne w ujawnianiu dominujących czy podstawowych motywów danej jednostki.

Dotychczas mówiliśmy o tym, w jaki sposób Murray przedstawia motywację jednostki. Jednakże te osobiste motywy są ściśle związane ze zdarzeniami zachodzącymi poza daną jednostką i pozostaje nam jeszcze do rozpatrzenia zaproponowany przez Murraya sposób ujęcia tych istotnych wydarzeń środowiskowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *